روز قيامت باشد قديم تعالى گويد : بندهء من در سايهء عرش من برو و از ميوهء بهشت من ميخور و از آب كوثر مىنوش و از چشمهء سلسبيل غسل ميكن كه تو بندهء منى و من خداوند توام . [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 1 تا 2 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ ( 1 ) هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضى أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ ( 2 ) مقاتل گفت كه : مشركان با رسول صلّى اللّه عليه و آله محاجّه گردند گفتند : من ربّك خداى تو كيست ؟ - گفت : خداوند آسمانها و زمين‌ها ، ايشان جحود كردند درين حديث ، خداى تعالى اين سوره بفرستاد و گفت : سپاس خداى را كه آفريدگار آسمانها و زمين‌هاست آسمانها به دو روز آفريد يكشنبه و دوشنبه و زمين به دو روز سه شنبه و چهار شنبه ، و بيافريد تاريكيها و روشنائيها يعنى شب و روز يا دوزخ و بهشت قتاده گفت : خداى تعالى آسمانها پيش از زمين آفريد و بهشت پيش از دوزخ و ظلمت پيش از نور ، پس با اينهمه كافران بت پرستان اين بتان را كه جمادند با خداى كه آفريدگار و پروردگار ايشانست برابر ميكنند و از عبوديّت و پرستش او اعراض مينمايند ازو چگونه اعراض توان كرد . ! و بدون او ديگرى را چگونه توان پرستيد . ! كه اوست آنخدائى كه بيافريد شما را يعنى پدر شما را آدم از گل ، جائى ديگر گفت : از خاك ، و اينجا گفت : از گل ، و در ديگر آيت : از حمأ ، و جائى ديگر : از صلصال ، و اين مناقضه نيست براى آنكه چنان كه در اخبار آمده است كه خداى تعالى بفرمود : تا خاك آدم بر در بهشت بيفكندند ، و بروايتى ديگر ميان مكّه و طائف چهل سال خاك بود چون سال چهل بگذشت خداى تعالى فرمان داد تا چهل شبانروز برو باران باريد تا گل شد چهل سال گل بماند آنگه متغيّر شد « حمأ مسنون » گشت گل سياه رنگ سال خورده ، چون چهل سال ديگر بماند آنگه خشك شد « صلصال » گشت خداى تعالى صورت آدم بر آن صلصال نگاشت و جثّهء آدم ازو مصوّر كرد فرشتگان برو گذر ميكردند و گفتندى كه : خداى ما خلقى خواهد آفريد ، ابليس روزى با جمعى فرشتگان برو بگذشت گفت : خداى تعالى ازين خاك خلقى خواهد آفريدن اگر شما را بطاعت او فرمايد چه خواهيد كردن ؟ - گفتند :